{"id":110,"date":"2023-11-21T14:35:31","date_gmt":"2023-11-21T13:35:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/?page_id=110"},"modified":"2024-01-29T13:00:22","modified_gmt":"2024-01-29T12:00:22","slug":"bergarako-urdinaren-fabrikazio-prozesua","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/bergarako-urdinaren-fabrikazio-prozesua\/","title":{"rendered":"Bergarako urdinaren fabrikazio prozesua"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb use_background_color_gradient=\u00bbon\u00bb background_color_gradient_direction=\u00bb155deg\u00bb background_color_gradient_stops=\u00bb#000000 0%|rgba(255,255,255,0) 38%\u00bb background_color_gradient_overlays_image=\u00bbon\u00bb background_image=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/top-02-scaled.jpg\u00bb custom_padding=\u00bb||0px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_font=\u00bbPoppins||||||||\u00bb header_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb header_font_size=\u00bb52px\u00bb custom_padding=\u00bb23px||98px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h1 id=\"h.p_Ih-eluKa-u0M\" dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q JYVBee\" style=\"text-align: center;\">Bergarako urdinaren<\/h1>\n<h1 dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q JYVBee\" style=\"text-align: center;\">fabrikazio prozesua<\/h1>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb custom_padding=\u00bb12px|||||\u00bb][et_pb_row column_structure=\u00bb3_4,1_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb6px||0px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb theme_builder_area=\u00bbpost_content\u00bb][et_pb_column type=\u00bb3_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb theme_builder_area=\u00bbpost_content\u00bb][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb theme_builder_area=\u00bbpost_content\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/jarduerak-grises.jpg\u00bb title_text=\u00bbjarduerak-grises\u00bb url=\u00bb#jarduera\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb width=\u00bb79%\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb theme_builder_area=\u00bbpost_content\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.2em\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>Kotoiarekin aritzen zirenak \u201cBergarako urdina\u201d deritzon sortze lanetan 3 taldeetan banatzen ziren: hariarekin lanean zihardutenak, oihala sortzen zutenak eta oihalari kolorea ematen ziotenak. 3 eginkizun hauetatik lehenengo biak emakumeen eskutan zeuden.<\/p>\n<h2>Irundegia: haria egiten<\/h2>\n<p>Irutea XX. mendean, 40ko hamarkadan eman zen eta 16 fabriketatik 3tan soilik egiten zen lan hau. Haria lortzearen prozesua oso lan nekeza zen makinaria eta esku lan asko behar baitzen kotoiak garbitu eta tiretan bihurtzeko.<\/p>\n<p>Haria egiteko lehen urratsa garbitzea zen -kotoiaren kasuan, gehien bat, lurra eta lastoa kentzeko-; bigarren urratsa, berriz, malutak garbitzea eta irekitzea, horrela, -behin malutak irekita eta sakabanatuta zeudela-, hirugarren urratsa zetorren, karda prozesua. Makina horretan gainerako partikula arraroak garbitu eta zuntz zinta bat eratzen zen. Lortutako kotoi tirak emakumeek bidoietan jartzen zituzten eta euren eskuekin kotoia tiratzen-tiratzen hari bihurtzen zuten, harilean jasoaz. Hurrengo urratsa -zuntzak tenkatu, nahastu eta paraleloan jartzeko prozesua- aitzinean eskuz egiten zuten, gaur egun makina badago ere.<\/p>\n<p>Kotoiaren industriak iraultza itzela izan zuen Britainia Handian irundegi mekanikoen agerpenagatik: spinning jenny deiturikoa, James Hargreavesek 1764an asmatua, Richard Arkwrightek 1769an asmatutako arrabol-makina edo Samuel Cromptonek 1779an garatutako \u00abmula\u00bb.<\/p>\n<p>Spinning jennyak, aldi berean, hari batzuk haritzeko aukera ematen zuen, eta arrabol-makinak, hariak luzatzeko sistema bat zuen. Spinning Jennyk eskuz funtzionatzen zuen, urte batzuk geroago asmatutako Mule Jennyk ez bezala, energia hidraulikoarekin funtzionatzen zuena.\u00bbMula\u00bb n, ardatzak bastidore mugikor batean zeuden jarrita, arrabolekin egindako irunaren tentsioa murrizteko, eta, horri esker, hari finagoak sor zitezkeen.<\/p>\n<p>1760ko Ingalaterran, artile, lihoa eta kotoi irunak artisau-industria izaten jarraitzen zuen, non zuntzak eskuz kardatu egiten ziren eta goruarekin irundu. Ehungintzak bere merkatuak hedatu eta makina azkarragoak hartu zituen heinean, hari-hornidurak urriak egin ziren, bereziki, anezka asmatu ondoren ehungintzaren abiadura bikoiztea lortu baitzuen.<\/p>\n<p>Gaur egun, prozesu horiek zaharkituta dauden arren, oraindik badira funtzionatzen duten \u00abmula\u00bb gutxi batzuk, eta kotoi-irundegiaren printzipio orokorrak nahiko antzekoak izaten jarraitzen dira, eta irekitze-, kardatze-, orrazte-, luzatze-, bihurritze- eta irute- prozesuak ere barne hartzen dituzte.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/kotoia-kardatzea.jpg\u00bb title_text=\u00bbBERGARAKO UDAL ARTXIBOA. Toribio Jauregi fondoa. Egilea: T. Jauregi\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>10A Kotoia kardatzea, Migel Altuna Lanbide Heziketaren ehungintza atala, 1945<\/strong><\/p>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa , Toribio Jauregi fondoa. Egilea: Toribio Jauregi, R151025<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/kotoia-kardatzeko-makina.png\u00bb title_text=\u00bbkotoia-kardatzeko-makina\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>11A 1866.urtea: kotoia kardatzeko makina<\/strong><\/p>\n<p>Terrassako Oihalgintza Museoa<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Ehundegia: oihala egiten<\/h2>\n<p>Egindako lana ehundegira pasatzen zen haria oihal bihurtu arte. Oihala lortzeko erabiltzen zen haria, zeharkako haria edo luzerako haria zen -hauek 50 metroko harilean jasoaz- eta behar zen makinariak leku asko behar zuen.<\/p>\n<p>Garai honetan mahoizko tela lortzeko 2 hariz osatutako haria erabiltzen zen, biak batera landuz.<\/p>\n<p>XX. mendeko 60. hamarkadan emakumeek egiten zuten lana izugarria zen, azkar eta abilezia osoz egin behar baitzuten. Dena ondo joan zedin, esku lanaren ardura eta makinena emakumearen gain zegoen, erne egon behar zuten hariren bat eten edo puskatzen bazen, birbobinaketa gelditu eta muturrak berriz ere batu behar bazituzten, edo karrete baten haria bukatzen bazen, karrete berria hariari erantsi behar bazioten, lana geratu gabe.<\/p>\n<p>60. hamarkada arte ehundegi guztiak emakumeek eramaten zituzten. Emakume ehulea zen makinaren funtzionamendua kontrolatzen zuena eta hariaren haustura gertatzen zenean arazoa konpontzeko esku lana bere eskuetan zegoen. Gaur egun \u201cNudo de tejedora\u201d deritzon metodoa erabiltzen zuten.<\/p>\n<p>Makinatik irteten zen tela, enroilatzen joaten zen eta emakume ehuleak ondo begiratu behar zuen ea telak haririk edo fibrarik zuen, tela ireki, ondo begiratu eta berriro tolesteari eginez. Lan guzti honen ondoren, langile batek sorbaldan eramaten zuen neurtze tokira.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/anezka-bergara.jpg\u00bb title_text=\u00bbanezka-bergara\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>12A Anezka<\/strong><\/p>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb||12px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/kanilera-migel-altuna.jpg\u00bb title_text=\u00bbBERGARAKO UDAL ARTXIBOA. Toribio Jauregi fondoa. Egilea: T. Jauregi\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>13A Kanilera, Migel Altuna Lanbide Heziketaren ehungintza atala, 1945<\/strong><\/p>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa, Toribio Jauregi fondoa. Egilea: Toribio Jauregi, R150991<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/ehungailua-migel-altuna-1.jpg\u00bb title_text=\u00bbBERGARAKO UDAL ARTXIBOA. Toribio Jauregi fondoa. Egilea: T. Jauregi\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/urdidora-migel-altuna.jpg\u00bb title_text=\u00bbBERGARAKO UDAL ARTXIBOA. Toribio Jauregi fondoa. Egilea: T. Jauregi\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>14A Urdidora, Migel Altuna Lanbide Heziketaren ehungintza atala, 1945<\/strong><\/p>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa, Toribio Jauregi fondoa. Egilea: Toribio Jauregi, R151029<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><strong>15A Ehungailua, Migel Altuna Lanbide Heziketaren ehungintza atala, 1945<\/strong><\/p>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa, Toribio Jauregi fondoa. Egilea: Toribio Jauregi, R150988<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Tindategia: Oihala tindatzea<\/h2>\n<p>Oihalak oraindik kotoiaren berezko artile kolore horia zeukan, eta handik tindategira pasatzen zen, bertan kolore urdin ilun edo \u00abBergarako urdin\u00bb bereizgarri horrekin tindatzeko. Prozesu horren lehen pausoa harien kola kentzea zen, horrela, oihalaren gainazala garbi geratzen zen eta tindua ondo xurgatzen zen. Horrez gain, zuriketaren bidez, zuntzen ezpurutasunak ezabatzen ziren. Zuntzak zuritzeko, sosa kaustiko eta sosa fosfato disoluzio bainu batetik pasatzen ziren, gero bi arrabola tartetik pasa eta ura ateratzeko.<\/p>\n<p>Oihalak tindatzeko, lehenbizi, bobinetatik askatu eta tinduz betetako hainbat upeletatik pasatzen ziren. Jarraian, kolore finkatzailez betetako beste upel batzuetatik pasatzen ziren, batez ere burdina fosfatoz eta kaparosaz beteak, bi sustantzia horiek erreakzio kimikoak eragiten zituzten oihaleko zuntzetan, eta ondorioz oso kolore iluna hartzen zuten. Azkenik, oihalak bi arrabola (fular izenekoak) tartetik pasatzen ziren, konprimituz, kolorea oihalean \u201csartu\u00bb zedin.<\/p>\n<p>Prozesu hori oso neketsua zen, esaterako, oihalak bederatzi aldiz pasa zitezkeen kolore finkatzailez betetako upeletatik. Upel bakoitzean pertsona bat aritzen zen lanean, eta prozesu osoari garapena esaten zitzaion. Hori guztia erabat aldatu zen 1960tik aurrera, oihalak tindatzeko makina jarraituak ezartzen hasi zirenean.<\/p>\n<p>XIX. mende bukaera arte erabiltzen zen tindua indigoa zen, lehen aipaturikoa. 1880an Bayerrek sintetizatzea lortu zuen, eta 1897tik aurrera era industrialean ekoizten hasi ziren. Handik aurrera, hidron urdinak, beste tindu sintetiko batek, ordezkatu zuen indigoa &#8211; gaur egun oraindik erabiltzen dena-.<\/p>\n<p>Prozesu horretatik, \u201chotzean lehortzera\u201d pasatzen ziren oihalak. Lan hori lehortegietan egiten zen -12 metro eta gehiagoko eraikinak ziren eta egurrezko saretak zituzten fatxada guztian-. Lehortegiak, lantegiaren gainontzeko eraikinen artean garbi nabarmentzen ziren, eta bertan oihalak erabat zabalduta izaten zituzten, askotan berrogeita hamar metro ingurukoak izaten zirenak. Oihalak eskuz zabaldu eta zintzilikatzen zituzten langileek, gehienetan lanegunaren bukaeran. Oihalak luzeegiak baziren, sabaitik zintzilikatu eta lurrera iritsi baino lehen kiribil bat egiten zitzaien eta gorantz zintzilikatzen ziren. Oihalak aire librean erabat lehortu arte uzten ziren lehortegietan -udan, nahiko zen egun batekin, neguan, berriz, hiru egun edo gehiago behar izaten zuten-.<\/p>\n<p>Azkenik, aprestu edo akabera estaldura bat ematen zitzaion oihalari, ukitzean leunagoa izan zedin. Horretarako, patata almidoizko bainu jarrai batetik pasatzen zen. Ondoren, lehortu eta lisatzeko, oihala ur lurrinez berotutako zilindro handi batetik pasatzen zen.<\/p>\n<p>Amaitzeko, emakumezko langile batek piezaren luzera neurtzen zuen. Horretarako, paretean metro bateko distantziara zeuden bi gakoetan esekitzen zituen oihal izurrak, eta bukaeran izur kopurua kontatzen zuen oihalak zenbat metro zituen jakiteko. Oihalak eskuz mozten zituzten, guraizeekin.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row use_custom_gutter=\u00bbon\u00bb gutter_width=\u00bb2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_gallery gallery_ids=\u00bb125,126,127,128,129&#8243; posts_number=\u00bb5&#8243; show_title_and_caption=\u00bboff\u00bb show_pagination=\u00bboff\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">16A<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">&#8211; <span><strong>Movilla, Fern\u00e1dez y Compa\u00f1\u00eda lantegiko oihalak erakusteko oihal-zatien bilduma , 1931 eta 1964 bitartekoa<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, Movilla fondoa, 23 C\/0098-000<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">&#8211; <span><strong> Manufacturas Fern\u00e1ndez S.L. lantegiko oihalak erakusteko oihal-zatien bilduma , 1923 eta 1930 bitartekoa<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, Movilla fondoa, 23 C\/0097<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">&#8211; <span><strong> Movilla, Fern\u00e1dez y Compa\u00f1\u00eda lantegiko oihalak erakusteko oihal-zatien bilduma , 1931 eta 1964 bitartekoa<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, Movilla fondoa, 23 C\/0105-000<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb background_color=\u00bb#242424&#8243; custom_padding=\u00bb20px|20px|20px|20px|false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/iconoa.jpg\u00bb title_text=\u00bbiconoa\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb header_2_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Testigantzak<\/h2>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>Ehuna nola egiten zen; anezka Kortabarria Lete, Markos<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span class=\" aw5Odc\"><a class=\"XqQF9c\" href=\"https:\/\/ahotsak.eus\/bergara\/pasarteak\/ber-293-037\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Ikusi bideoa hemen<\/strong><\/a><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>Ehuna egindakoan, tindategira Kortabarria Lete, Markos<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span class=\" aw5Odc\"><a class=\"XqQF9c\" href=\"https:\/\/ahotsak.eus\/bergara\/pasarteak\/ber-293-043\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ikusi bideoa hemen<\/a><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>Bergara Textileko langileak; prozesuak Agirrezabal Arrese, Elisabet<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span class=\" aw5Odc\"><a class=\"XqQF9c\" href=\"https:\/\/ahotsak.eus\/bergara\/pasarteak\/ber-327-006\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ikusi bideoa hemen<\/a><\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Informazio iturriak<\/h2>\n<div jscontroller=\"Ae65rd\" jsaction=\"touchstart:UrsOsc; click:KjsqPd; focusout:QZoaZ; mouseover:y0pDld; mouseout:dq0hvd;fv1Rjc:jbFSOd;CrfLRd:SzACGe;\" class=\"CjVfdc\">Bergarako Mahoigileak<\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gipuzkoa.eus\/eu\/web\/aintzinako-lanbideak\/bergarako-mahoigileak-aurkezpena\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.gipuzkoa.eus\/eu\/web\/aintzinako-lanbideak\/bergarako-mahoigileak-aurkezpena<\/a><\/p>\n<div id=\"h.p_iauPmkq32QJg\" class=\"CobnVe aP9Z7e\"><\/div>\n<div jscontroller=\"Ae65rd\" jsaction=\"touchstart:UrsOsc; click:KjsqPd; focusout:QZoaZ; mouseover:y0pDld; mouseout:dq0hvd;fv1Rjc:jbFSOd;CrfLRd:SzACGe;\" class=\"CjVfdc\">\n<div class=\"PPhIP rviiZ\" jsname=\"haAclf\">\n<div role=\"presentation\" class=\"U26fgb mUbCce fKz7Od LRAOtb Znu9nd M9Bg4d\" jscontroller=\"mxS5xe\" jsaction=\"click:cOuCgd; mousedown:UX7yZ; mouseup:lbsD7e; mouseenter:tfO1Yc; mouseleave:JywGue; focus:AHmuwe; blur:O22p3e; contextmenu:mg9Pef;\" jsshadow=\"\" aria-describedby=\"h.p_iauPmkq32QJg_l\" aria-label=\"Copiar el v\u00ednculo del encabezado\" aria-disabled=\"false\" data-tooltip=\"Copiar el v\u00ednculo del encabezado\" aria-hidden=\"true\" data-tooltip-position=\"top\" data-tooltip-vertical-offset=\"12\" data-tooltip-horizontal-offset=\"0\">\n<div class=\"VTBa7b MbhUzd\" jsname=\"ksKsZd\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Museo de la Ciencia y de la T\u00e9cnica de Catalu\u00f1a<\/p>\n<\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/procestextil.mnactec.cat\/category\/context-social\/%20\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/procestextil.mnactec.cat\/category\/context-social\/<\/a><\/p>\n<div id=\"h.p_J0tauUy42QTd\" class=\"CobnVe aP9Z7e\"><\/div>\n<div jscontroller=\"Ae65rd\" jsaction=\"touchstart:UrsOsc; click:KjsqPd; focusout:QZoaZ; mouseover:y0pDld; mouseout:dq0hvd;fv1Rjc:jbFSOd;CrfLRd:SzACGe;\" class=\"CjVfdc\">\n<div class=\"PPhIP rviiZ\" jsname=\"haAclf\">\n<div role=\"presentation\" class=\"U26fgb mUbCce fKz7Od LRAOtb Znu9nd M9Bg4d\" jscontroller=\"mxS5xe\" jsaction=\"click:cOuCgd; mousedown:UX7yZ; mouseup:lbsD7e; mouseenter:tfO1Yc; mouseleave:JywGue; focus:AHmuwe; blur:O22p3e; contextmenu:mg9Pef;\" jsshadow=\"\" aria-describedby=\"h.p_J0tauUy42QTd_l\" aria-label=\"Copiar el v\u00ednculo del encabezado\" aria-disabled=\"false\" data-tooltip=\"Copiar el v\u00ednculo del encabezado\" aria-hidden=\"true\" data-tooltip-position=\"top\" data-tooltip-vertical-offset=\"12\" data-tooltip-horizontal-offset=\"0\">\n<div class=\"VTBa7b MbhUzd\" jsname=\"ksKsZd\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Bergarako Udal Artxiboa<\/p>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb hover_enabled=\u00bb0&#8243; global_colors_info=\u00bb{}\u00bb module_id=\u00bbjarduera\u00bb sticky_enabled=\u00bb0&#8243;][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_cta title=\u00bbJarduera\u00bb button_url=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/bua_30_0035x.pdf\u00bb button_text=\u00bbGizarte Zientziak 2 (pdf) deskargatu\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_level=\u00bbh1&#8243; header_font=\u00bb||||||||\u00bb header_font_size=\u00bb33px\u00bb body_font=\u00bb||||on||||\u00bb background_color=\u00bb#2ea3f2&#8243; custom_button=\u00bbon\u00bb button_text_size=\u00bb20px\u00bb button_icon=\u00bb&#xe004;||divi||400&#8243; button_on_hover=\u00bboff\u00bb link_option_url_new_window=\u00bbon\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_cta][et_pb_video src=\u00bbhttps:\/\/youtu.be\/t2IfBv3WfUo\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_video][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bergarako urdinaren fabrikazio prozesuaKotoiarekin aritzen zirenak \u201cBergarako urdina\u201d deritzon sortze lanetan 3 taldeetan banatzen ziren: hariarekin lanean zihardutenak, oihala sortzen zutenak eta oihalari kolorea ematen ziotenak. 3 eginkizun hauetatik lehenengo biak emakumeen eskutan zeuden. Irundegia: haria egiten Irutea XX. mendean, 40ko hamarkadan eman zen eta 16 fabriketatik 3tan soilik egiten zen lan hau. Haria lortzearen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"class_list":["post-110","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":517,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/110\/revisions\/517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}