{"id":70,"date":"2023-11-21T13:30:41","date_gmt":"2023-11-21T12:30:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/?page_id=70"},"modified":"2024-01-29T13:00:55","modified_gmt":"2024-01-29T12:00:55","slug":"bergarako-ehun-lantegiak-ezagutzen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/bergarako-ehun-lantegiak-ezagutzen\/","title":{"rendered":"Bergarako ehun lantegiak ezagutzen"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb use_background_color_gradient=\u00bbon\u00bb background_color_gradient_direction=\u00bb155deg\u00bb background_color_gradient_stops=\u00bb#000000 0%|rgba(255,255,255,0) 44%\u00bb background_color_gradient_overlays_image=\u00bbon\u00bb background_image=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/top-02-scaled.jpg\u00bb custom_padding=\u00bb||0px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_font=\u00bbPoppins||||||||\u00bb header_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb header_font_size=\u00bb52px\u00bb custom_padding=\u00bb23px||98px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h1 id=\"h.p_rf2FUIa3-e__\" dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q JYVBee\" style=\"text-align: center;\">Bergarako ehun lantegiak ezagutzen<\/h1>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=\u00bb1&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb custom_padding=\u00bb7px|||||\u00bb][et_pb_row column_structure=\u00bb3_4,1_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb6px||0px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb3_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/jarduerak-grises.jpg\u00bb title_text=\u00bbjarduerak-grises\u00bb url=\u00bb#jarduera\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb width=\u00bb79%\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.2em\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p>Bergarako oihalgintza, gutxienez, XV. mendean hasi zen. Izan ere, 1497an, Errege Katolikoek \u201cBergarako oihalgileen\u201d ordenantzak baieztatu zituzten, eta XVII. mendean, \u201cBergarakoa deritzon oihalak\u201d ospe handia zuen.<\/p>\n<p>XIX. mendean, 1841ean, aduanak Ebro ibaitik Pirinioetara aldatu zirenean, Espainiako merkatura baldintza ezin hobetan sartu zirenez, <strong>Euskal Herrian hainbat industria-ekimen garatu ziren, besteak beste, Algodonera de San Antonio lantegiarena, hasiera-hasieratik hariak, oihalak eta kotoizko estanpazioak egiten zituzten<\/strong>. Kotoia lehengai exotikoa zen, eta Europan ez zen XVIII. mende amaiera arte zabaldu. Hala ere, berehala hedatu zen lehengai horren erabilera, oso erosoa eta garbia baitzen.<\/p>\n<p>XIX. mendearen erdialdean Bergara 4.500 biztanleko herria zen. Madril eta Frantzia arteko bidean kokatua zegoen, Deba ibaiaren ertzean. Hori dela eta, kokapena faktore garrantzitsua izan zen Blanc, Frois eta Silvak Algodonera de San Antonio enpresa sortzea erabakitzeko.<\/p>\n<h2>Ehun enpresarien lehen belaunaldia (Algodoneraren sorrera): hasieran, atzerriko kapitalaren finantziazioa<\/h2>\n<p>1846an, Jose Julian Blanc, Bergaran bizi zen aragoar merkataria, Frois eta Silva baionatarrekin elkartu eta haiek sortu zuten Fabrica de Hilados y Tejidos de Vergara enpresa -gerora, Algodonera San Antonio SA Tavex izenarekin ezagutuko zena-.<\/p>\n<p><strong>Ura erabakigarria izan zen ehun lantegi aitzindari hauen kokalekua ezartzeko<\/strong>, izan ere, ezinbesteko baliabidea zen; batetik, fabrikazio prozesuan (garbiketa, kardatzea, tindatzea, \u2026), eta bestetik, uraren energia makinen funtzionamendurako. Torres de la Presa markesarekin egindako hitzarmenaren bitartez, Andr\u00e9s Lasso de la Vegak, errota, baratza eta beste lursailen jabetasuna eskuratu zuen ehun-kotoi lantegia kokatzeko.<\/p>\n<p><strong>Algodoneraren ekoizpenak herritar xumeari bideratuta zeuden, eta erabilera arrunteko ehunak ekoizten zituzten batik bat<\/strong>. Garai horretan, erreferentzia zen Kataluniako ehungintza sektorearekin lehiatzea oso zaila zen, eta era horretan bilatu zuten merkaturatzea. Hortaz, hasiera batean<strong> langile eta behe-mailako herritarrentzako laneko arropak eta alpargatak ekoizten hasi ziren<\/strong>, -Gipuzkoako ehungintza sektorearen ezaugarri bilakatuko dena-, ehun gogorrak eta iraunkorrak egiten.<\/p>\n<p>Jose Luis Lopez eta Jose E. Perallonek &lt;&lt;El mundo azul de Tavex&gt;&gt; lanean azaltzen dutenez, Algodonera enpresa oso azkar garatu zen, eta 1860an 500 langile zituen: 109 harigintzan, 189 oihalgintzan, eta 203 zuriketa, tindaketa eta estanpazioan. Lantegian, Deba ibaiaren energia hidraulikoa eta lurrin makinak erabiltzen zituzten: \u201cehun eta berrogeita hamalau makina zituzten kotoia prestatu eta kardatzeko, hogeita zortzi iruteko makina eta ehun eta hirurogei eta lau ehundegi\u201d. Horrez gain, \u201czuriketa, tindaketa eta estanpazio sail bat ere bazegoen\u00bb.<\/p>\n<p>Lopez eta Perallon egileen arabera, lantegian ordurako mahoiak ere egiten ziren (kotoizko oihal gogor eta freskoak, Txinako Nankin hirian asmatu zirenak, urdin ilun berezi batekin tindatzen ziren -koloratzaile nagusia Indiako anil bat zen, indigo izeneko landare baten hosto eta adarrekin egiten zena-).<\/p>\n<p>Nabarmentzekoa da, indianatara dedikatu zirela, 2 aldeetatik estanpatutako ehunak (1860tik, Billabonarekin batera, aitzindariak izan ziren teknika honetan) eta urdinez tindatuak. Estimu handikoak izango ziren horrelako oihalak, \u201cinork ez baitzituen lantegi horrek bezain oihal urdin onak egiten\u00bb. Hori zela eta, Bergaran oihalak urdinez tindatzen aritzen ziren hainbat enpresa finkatu ziren. <strong>Horren ondorioz, mahoi urdinean espezializaturiko oihalgintza industria garatuz joan zen Bergaran, eta industria eta mahoia horrenbesteraino parekatzen zirenez, azkenean \u00abBergarako urdina\u00bb izenaz ezagutzen da gaur egun.<\/strong><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb3_5,2_5&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb3_5&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/bergara-algodonera.jpg\u00bb title_text=\u00bbbergara-algodonera\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb2_5&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>5A Algodonera de San Antonioko lantegiaren bista orokorra, 1940. hamarkada<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, Udal artxiboko bilduma. Dohaintza emailea: E. Biain. Argitaratzailea: Manipel, R026817<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Ehun enpresarien bigarren belaunaldia, 1880-1890: elektrizitatea eta merkatari batzuen birmoldaketa<\/h2>\n<p>Bigarren etapa honetan, XIX. mendeko 80-90 urteetan, ekin zion bete-betean ehun lantegien hazkundeari Bergarak. <strong>Langile-klasearen garapena pizgarri handia izan zen produkziorako eta, esan daiteke, mahoi urdina langile askoren lan-uniforme bihurtu zela<\/strong>. Teknikaren aldetik aurrerapen handiak ere egon ziren, esate baterako, Martina Maizek lantegiaren elektrifikazioa egin zuen -berea zuen Goenetxe errotaren bitartez-, eta 1891tik herriaren argiztapena ekarri zuen.<\/p>\n<p>Denbora tarte batean oihalak egiteko eskulangintzako jarduerak eta Algodoneraren nonahikotasuna batera existitu ziren. <strong>Baina, belaunaldi honetan arauak aldatuz joango ziren eta, pixkanaka, lantegi txikiek industrializatzeko joera izango zuten<\/strong>.<\/p>\n<p>Aldaketa honetan <strong>Gregorio Fernandez<\/strong> kokatzen da, Gasteiz zen bere jatorria. Ozaeta auzoan tindatzeko tailer txiki batean hasi zen, Iturbeko ubideko urekin baliatuz, XIX. mendeko 80 urteko bukaera aldean. 1987 bere iloba Valentin Movilla Fernandezekin elkartu eta <strong>Gregorio Fernandez y Sobrino sozietatea<\/strong> sortu zuten. 1905 urtean 80 langile inguru izan zituen. Fabrika honetan lehortegia zegoen, bertan oihalak zintzilikatzen ziren lehortzeko eta kolorea finkatzeko. Edonola ere, Algodonerarentzat ez zuen konpetentzia handia suposatu, ehundegien kopurua 5-1koa baitzen.<\/p>\n<p>1893 urtean <strong>Hilaria Muguerza Urquiolak<\/strong> bere tindategi txikia Pedro Lasagabasterri lagatu zion, eta bazkide izatera pasatu zen. Hala ere, Hilari Muguerzak ez zuen bere jarduera utzi eta 1894an lehortegi bat eraiki zuen Masterrekan bere etxeari atxikita, tindatzen jarraitu ahal izateko. 1912 urtean Hilaria Muguerza hil zen eta bere ilobek negozioarekin jarraitu zuten &lt;&lt;<strong>Sobrinos de Muguerza<\/strong>&gt;&gt; izenarekin; 1916tik aurrera, ehunen manufakturari ekin zioten, eta mende hasieran 16 langile izatetik, 1920an 84 langile izatera pasa ziren.<\/p>\n<p><strong>Lasagabaster<\/strong> establezimendua ere izan zen ospe handikoa. 1890etik tindategi gisa lan egiten zuen, eta 1914an ehundegia ezarri zuen, ehungailu gutxi batzuekin; 1900ean 12 langile zituen.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb||12px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/textil-lasagabaster.jpg\u00bb title_text=\u00bbBERGARAKO UDAL ARTXIBOA. Juan Idigoras fondoa\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>6A. Textil Lasagabaster S.L. lantegiko publizitatea<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, Juan Idigoras fondoa, R008579<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Gregorio-fernandez.jpg\u00bb title_text=\u00bbGregorio-fernandez\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>7A Gregorio Fern\u00e1ndez y Sobrino lantegiko oihalen erakusgaia, 1897 eta 1915 bitartekoa<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, 23 C\/0091-000<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Ehun enpresarien hirugarren belaunaldia, XX. mendeko hasiera: tokiko enpresen arloko langileen independentzia<\/h2>\n<p>Eraldaketa progresiboaren bigarren fase horren ondoren, XX. mendearen lehen hamarkadetan hirugarren fasea ikusiko dugu. <strong>Fase honetan, herriko ehungintza lantegietan hasitako langileak euren enpresak sortzen ausartu ziren<\/strong>. Hau da, hasieran, atzerritik zetorren inbertsioa, handik gutxira, merkatari batzuen birmoldaketak ekarriko zuen, eta azkenik, adar horretako enpresetan trebatutako banakoen bereizketak Bergarako ehun-enklabea sortu zuen eklosio-faseak marraztu zituzten.<\/p>\n<p><strong>Arteche Hnos-en<\/strong> herriko industriak hornitzeko kotoizko iruteak, hariak eta bihurrituak ekoizten zituzten. Antzuolan izango zuen bere ur-jauzi propioa fabrika energiaz hornitzeko; 4 irundegi makina zituen, guztira 1.500 ardatzekin. Herrian, Algodonerak bakarrik zituen 5000 ardatz, beste enpresek ez zuten horrelako baliabiderik lehengaiaren lehen tratamendua egin ahal izateko.<\/p>\n<p>Arturo Narvaiza, &lt;&lt;Movilla eta Cia&gt;&gt; enpresako langilea zenak, 1918. urtean bere enpresa eskuratzeko aukera izan zuen, bere patroia utzi eta enpresaburu bihurtu zen.<\/p>\n<p>XX. mendearen hasierarekin batera, mahoiaren kontsumoa handituz joan zen eta, 1920ko hamarkadan, enpresa berriak elkarren lehian ibiltzen ziren. Katalunian kokatuta zeuden beste lantegi batzuk lehia horretan sartzen saiatu ziren, baina arrazoi desberdinen ondorioz, <strong>ezin izan zuten \u00abBergarako urdina\u00bb kolore-tonu bereizgarria lortu.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Lehen Mundu Gerraren ondorengo urteak izan ziren aztertzen ari garen garairik aktiboenak<\/strong>, nahiz eta gerraren egoerak lehengaiak hornitzeko zailtasunak ekarri, Europako enklabeen suntsiketek ezusteko aukera eskaini zieten eremu neutralean zeuden Bergarako enpresei.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb custom_padding=\u00bb||12px|||\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Manufacturas-fernandez.jpg\u00bb title_text=\u00bbManufacturas-fernandez\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>8A Manufacturas Fern\u00e1ndez lantegiko oihalen erakusgaia, 1923 eta 1930 bitartekoa<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, 23 C\/0092-000<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Pedro-otazua.jpg\u00bb title_text=\u00bbPedro-otazua\u00bb show_in_lightbox=\u00bbon\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\"><span><strong>9A Pedro Otazua lantegiko fakturan agertzen den idazpuru edo menbretea, 1958<\/strong><\/span><\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Bergarako Udal Artxiboa, 07 C\/1197-023<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Bergarako-ehun-lentegien-denbora-lerroa.png\u00bb title_text=\u00bbBergarako-ehun-lentegien-denbora-lerroa\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb background_color=\u00bb#D6D6D6&#8243; custom_padding=\u00bb30px|30px|30px|30px|false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2 jscontroller=\"Ae65rd\" jsaction=\"touchstart:UrsOsc; click:KjsqPd; focusout:QZoaZ; mouseover:y0pDld; mouseout:dq0hvd;fv1Rjc:jbFSOd;CrfLRd:SzACGe;\" class=\"CjVfdc\">Levi Strauss eta Bergara erlazionatzen duten historia dugu \u2026 egia ote?<\/h2>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Levi\u00b4sek orain dela 140 urte bere lehenengo jeans-a sortu baino lehenago, kondaira batek dio ordurako Gipuzkoak bere lehenengo bakeroa sortua zuela. Bergaran esaten dutenaren arabera, baliteke bakeroa herri gipuzkoar honetatik etortzea.<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">1846. urtean bazegoen indigoarekin tindatzen zuen ehundegia, hauek Frantzia bidez Estatu Batuetara esportatzen zuten. Diotenaren arabera, ez litzateke harritzekoa Levi Strausek ehun hauek erabili izatea beraien bakeroetan, janzki hauek Europatik etorritako telekin San Frantziskon josten baitziren.<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Levis Straussen Denim izena Nimes frantziako hiritik dator. Hemen sortu zen Sarga izeneko kotoizko ehuna. Ehun mota hau galtzetan eramatean Denim izenarekin geratu zen, \u201cde Nimes\u201d izena oso luzea zelako. Bergaran berriz, Etxaide eta Konpainia fabrikak 1873. urtean galtzei forma ematen aritu zirela diote, hau Levisek bere lehenengo bakeroa diseinatu zuen urtea izan zen. Beste anekdota moduan, Jose Luis Zabaletak, Tavex-eko zuzendariak, 1901. urtetik aurrera Etxaide eta Konpainiarekin lanean zegoeneko egoera horrela deskribatzen du: \u201c Ehunak Nimetik eta Genobatik etortzeaz gain Europako beste lekuetatik ere iristen ziren, Judios de Bayona izeneko fabrikak ere telak esportatzen zituzten\u201d.<\/p>\n<p dir=\"ltr\" class=\"CDt4Ke zfr3Q\">Zabaletak kondaira hau mila aldiz kontatu zuen segur aski. Gainera, ehundegi honek bakero marka garrantzitsuenentzako egin zuen lan. 1975.urtean Levisek beraien betiko modeloak egiteko kontratatu zituen eta gipuzkoar fabrika hau Europako bigarren denim ekoizle bilakatu zen. Aldaketa askoren ondoren, \u201cAlgodonera de San Antonio\u201d Tavex-en bilakatu zen eta Balentzia, Bergara, Marruekos eta Brasilen instalakuntzak izatera iritsi zen.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=\u00bb1_2,1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb background_color=\u00bb#242424&#8243; custom_padding=\u00bb20px|20px|20px|20px|false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_image src=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/iconoa.jpg\u00bb title_text=\u00bbiconoa\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=\u00bb1_2&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb header_2_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Testigantzak<\/h2>\n<p>Bergaran oihalgintza lantegi ugari: Plazaola Gallastegi, Mariasun<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ahotsak.eus\/bergara\/pasarteak\/ber-278-032\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ikusi bideoa hemen<\/a><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<h2>Informazio iturriak<\/h2>\n<p>IBA\u00d1EZ, M., TORRECILLA, M.J., ZABALA, M.: Arqueolog\u00eda industrial en Gipuzkoa, 1990.<\/p>\n<p>IBA\u00d1EZ, M. Casa, familia y trabajo en la historia de Bergara. Bergarako Udala, 1994.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row module_id=\u00bbjarduera\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_column type=\u00bb4_4&#8243; _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][et_pb_cta title=\u00bbJarduera\u00bb button_url=\u00bbhttps:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/BUA_gizarte_zientziak_1.pdf\u00bb button_text=\u00bbGizarte Zientziak 1 (pdf) deskargatu\u00bb _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb header_level=\u00bbh1&#8243; header_font=\u00bb||||||||\u00bb header_font_size=\u00bb33px\u00bb body_font=\u00bb||||on||||\u00bb background_color=\u00bb#2ea3f2&#8243; custom_button=\u00bbon\u00bb button_text_size=\u00bb20px\u00bb button_icon=\u00bb&#xe004;||divi||400&#8243; button_on_hover=\u00bboff\u00bb link_option_url_new_window=\u00bbon\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb][\/et_pb_cta][et_pb_text _builder_version=\u00bb4.23.1&#8243; _module_preset=\u00bbdefault\u00bb text_text_color=\u00bb#FFFFFF\u00bb header_2_line_height=\u00bb1.5em\u00bb header_3_font_size=\u00bb18px\u00bb background_color=\u00bb#474747&#8243; custom_padding=\u00bb20px|20px|20px|20px|false|false\u00bb global_colors_info=\u00bb{}\u00bb]<\/p>\n<p><span>Eduki hau Creative Commons baimenaz babesturik dago; zehazki, Aitortu \u2013 PartekatuBerdin (by-sa) baimenpean. Baimen horrek aukera ematen du lan hau eta lan honen ondorioz sor daitezkeenak merkataritza-xedeetarako erabiltzeko eta banatzeko; beti ere, edukien jatorrizko lizentzia bera erabiltzen bada.<\/span><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bergarako ehun lantegiak ezagutzenBergarako oihalgintza, gutxienez, XV. mendean hasi zen. Izan ere, 1497an, Errege Katolikoek \u201cBergarako oihalgileen\u201d ordenantzak baieztatu zituzten, eta XVII. mendean, \u201cBergarakoa deritzon oihalak\u201d ospe handia zuen. XIX. mendean, 1841ean, aduanak Ebro ibaitik Pirinioetara aldatu zirenean, Espainiako merkatura baldintza ezin hobetan sartu zirenez, Euskal Herrian hainbat industria-ekimen garatu ziren, besteak beste, Algodonera de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"class_list":["post-70","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/70","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/70\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":518,"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/70\/revisions\/518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bergarakoartxiboa.eus\/unitate-didaktikoa\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}